Pergola ruhsata tabi midir? sorusu, teras ve bahçe alanlarında pergola yaptırmak isteyen kullanıcıların en çok merak ettiği konuların başında gelir. Kısa cevap çoğu zaman “duruma göre değişir” şeklindedir. Çünkü pergolanın ruhsata tabi olup olmaması; sabitlik durumu, kapalı alan oluşturup oluşturmadığı, taşıyıcı sistemi ve kullanım amacı gibi kriterlere göre değerlendirilir.
İçindekiler
Pergola neden ruhsat konusu olur?
Belediyeler açısından temel mesele; yapılan uygulamanın yapı niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Eğer bir pergola; betonarme, çelik veya alüminyum taşıyıcılarla zemine kalıcı şekilde sabitlenmiş, alanı kapalı hacme dönüştürmüş ve kullanım alanını fiilen büyütmüşse, bu uygulama yapı olarak değerlendirilebilir.
Buna karşılık; açılır-kapanır, sökülebilir, geçici ve kapalı alan oluşturmayan sistemler çoğu durumda basit gölgelendirme elemanı olarak kabul edilir. İşte ruhsat gerekip gerekmediği ayrımı tam bu noktada başlar.
Özet: Pergola “yapı” haline geliyorsa ruhsat konusu olur, “gölgelendirme” olarak kalıyorsa çoğu zaman ruhsata tabi değildir.
İmar mevzuatında temel yaklaşım
Türkiye’de imar uygulamalarında belediyeler, pergolayı genellikle yapının kapalı alanına ekleme olarak değerlendirir. Eğer pergola:
- Yanları kapatılmışsa
- Sabit çatı gibi çalışıyorsa
- Bağımsız bir hacim oluşturuyorsa
- Binanın emsalini veya kullanım alanını artırıyorsa
bu durumda ruhsat veya en azından belediyeden izin/uygunluk görüşü istenebilir.
Sabit pergola ile sökülebilir pergola arasındaki fark
Ruhsat değerlendirmesinde en kritik ayrım sabit – sökülebilir ayrımıdır. Beton zemine ankrajlı, kolonlu ve kalıcı sistemler çoğu zaman yapı kapsamında değerlendirilirken; sökülebilir, taşınabilir ve açılır-kapanır sistemler daha esnek yorumlanır.
Genel uygulamada ruhsat gerektiren durumlar
Belediyelerin uygulamalarında ruhsat gerektirebilen pergola senaryoları genellikle şunlardır:
- Yanları cam, PVC veya benzeri malzemelerle kapatılmış pergolalar
- Sabit çatı gibi sürekli kapalı kalan sistemler
- Binanın dış cephesini kalıcı şekilde değiştiren uygulamalar
- İşletmelerde (kafe, restoran) alan büyütme amaçlı yapılan pergolalar
- Ortak alanlarda (apartman, site) kat maliklerinin onayı olmadan yapılan uygulamalar
Uyarı: İşletmelerde yapılan pergolalar, “müşteri alanı artırımı” olarak değerlendirildiği için konutlara göre daha sık denetime tabi tutulur.
Çoğu zaman ruhsat gerektirmeyen pergola örnekleri
Aşağıdaki özellikleri taşıyan pergolalar, birçok belediyede ruhsatsız uygulama kapsamında değerlendirilebilir:
- Açılır-kapanır (motorlu veya manuel) sistemler
- Yanları açık veya geçici kapama çözümleri
- Sabit duvar ve kalıcı hacim oluşturmayan uygulamalar
- İstenildiğinde sökülebilen yapılar
Pratik bilgi: Belediyeler çoğu zaman “kapalı alan oluşturuyor mu?” sorusuna bakar. Cevap hayırsa ruhsat ihtimali genellikle düşer.
Apartman ve site alanlarında pergola durumu
Apartman veya site gibi ortak alanlarda yapılan pergolalar, ruhsattan bağımsız olarak kat malikleri onayı gerektirebilir. Teras veya bahçe size ait olsa bile, ana yapının bütünlüğünü etkileyen uygulamalarda yönetim planı devreye girer.
Ruhsatsız pergola yapılırsa ne olur?
Ruhsata tabi olduğu halde izin alınmadan yapılan pergolalar için belediyeler şu yaptırımları uygulayabilir:
- İdari para cezası
- Ruhsata uygun hale getirme tebligatı
- Söküm veya yıkım kararı
Ancak her pergola otomatik olarak bu kapsama girmez. Değerlendirme, yerinde inceleme ve proje özelliklerine göre yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Pergola için her durumda ruhsat gerekir mi?
Hayır. Sökülebilir, açılır-kapanır ve kapalı alan oluşturmayan sistemlerde çoğu zaman ruhsat gerekmez.
Camlı pergola ruhsata tabi midir?
Yanları kalıcı şekilde kapatılan ve kapalı hacim oluşturan camlı pergolalar çoğu belediyede ruhsata tabi olabilir.
Motorlu pergola için ruhsat gerekir mi?
Motorlu olması tek başına ruhsat gerektirmez. Değerlendirme; sabitlik ve kapalı alan kriterlerine göre yapılır.
Belediyeden izin almak gerekir mi?
Bazı belediyeler ruhsat yerine yazılı görüş veya uygunluk belgesi isteyebilir. Önceden bilgi almak riski azaltır.
En güvenli yol nedir?
Projeyi netleştirip, belediyeden yazılı bilgi almak ve sökülebilir sistemleri tercih etmektir.
